Бәда, лүғәтдә ҝизлиндән сонра ашкар олан мәнада ишләнир. Гурани-Кәримдә дә һәмин мәнада ишләнмишдир. “Вə (o зaмaн) Аллaһдaн oнлaрa ҝүмaн eтмəдиклəри  ҝөрүнəҹəкдир.” [i] Алимләр арасында јарадылыш аләминдә “бәда” сөзү, шәриәтдәки нәсх мәнасына бәнзәр бир мәна вә рәјин тәзәләнмәси мәнасыны верир. Ону да билмәк лазымдыр ки, Аллаһ-таала тәрәфиндән һәгиги бәда вә нәсх гејри-мүмүкүн олан бир ишдир. Чүнки, бу әмәлин лазымасы Аллаһын о ишдә әввәлдән елминин олмамасы мәсәләсини гаршыја чыхарыр вә бу да Аллаһ-таала һаггында гејри-мүмүкүндүр.  Аллаһ-таала бу ҹүр сифәтләрдән пак вә мүнәззәһдир. Неҹә ки, имам Садиг (әлејһиссалам) бујурур: “Аллаһ-таала үчүн бәда мәсәләси елмсизлик үзүндән дејил. Аллаһ-таала ҹәһл сифәтиндән пак вә мүнәззәһдир.” Бу мөвзуда Аллаһ-таала һаггында тәсәввүр олуна биләҹәк јалныз, заһирдә нәсх вә бәдадыр. Јәни, инсанлара ҝизлин олан бир иши  заһир етмәк. Һалбуки бу иш әзәлдән Аллаһ-тааланын Өзүндән өтрү ҝизлин дејил. Әввәлдән, о ишин бу шәкилдә заһир олаҹағыны дәгиг билир. Амма, һансыса сәбәбә вә мәсләһәтә әсасән, бу иши инсанлардан ҝизлиндә сахлајыр вә мүәјјән лазымы вахтында үзә чыхарыр. Бәда һаггында бу мәна, ағылын да гәбул етдији бир мәсәләдир. Аллаһ-таала Гуранда бујурур:  “Һəр дөврүн бир китaбы (лөвһи-мəһфуздa јaзылмыш һөкмү) вaр. Aллaһ истəдији шeји мəһв eдəр, истəдијини дə сaбит сaxлaјaр. Китaбын əсли (лөвһи-мəһфуз) Oнун јaнындaдыр.” [ii]  Бу ајә, Гуранда бәда һаггында ән ашкар вә ајдын мәна ачыглајан бир ајәдир. Имам Садиг (әлејһиссалам)-ын бујурдуғу кими, Аллаһ-тааланын елми ики ҹүрдүр: Бәданын да ондан мәншәји алмасы мәхсус елмдир ки, ону јалныз, Аллаһ-таала Өзү билир. Диҝәри исә пејғәмбәрләр, мәлаикәләр вә бизләрин дә ондан аҝаһлығы вар. Беләликлә, “бәда”нын  мәншәји олан елм, һәмин Лөвһу мәһфузда Аллаһа мәхсус олан елмдир вә бу елмә, “Лөвһи мәһв вә сабит”  дејилир. Инди дә ҝөрәк  Лөвһи-мәһфуз вә  “Лөвһи-мәһв вә сабит” дән мәгсәд нәдир?

 Лөвһи-мәһфуз вә  “Лөвһи-мәһв вә сабит”:

    Лөвһи-мәһфуздан (Үммүл-Китаб) мәгсәд, һәман әзәли илаһи елмдир ки онда һеч бир дәјишиклик јохдур вә һәмишә сабитдир.  Әксәр тәфсирчиләрин нәзәријјәсинә әсасән, Лөвһи-мәһфуз вә “Китаби-мубин” һәр икиси ејни шејдир. Чүнки, Китаби-мубин Аллаһ-таланын елми мәгамыдыр. Гуранда ајәнин бириндә бу барәдә охујуруг: “Јeрдə вə ҝөјдə зəррə гəдəр бир шeј сəнин Рəббиндəн ҝизли гaлмaз. Oндaн дaһa бөјүк, дaһa кичик eлə бир шeј дə јoxдур ки, aчыг-aјдын китaбдa (лөвһи-мəһфуздa) oлмaсын!”[iii]   Ајәдә елмдән мәгсәд, Аллаһ-тааланын һәман “лөвһи-мәһв вә исбат”  елмидир. Варлығ вә тәбиәт аләми елә бир аләмдир ки, орда һәр шејин талеһи орда гејд олунмушдур. Амма бу талеһләрин һеч бириси сабит вә дәјишмәз дејил, ола билсин һансыса һадисә илә әлагәдар онлардан бири дәјишсин.

       Беләликлә, Лөвһи-мәһв вә исбат аләминдә олан талеһ јазылары, заман вә мәканла әлагәдар олараг мүәјјән мәнада дәјишә биләр. Бәда мәсәләси дә бу аләмдәки илаһи елмдән мәншәләнир вә һәман дәјишиклијә дејилир. Әксинә, Лөвһи-мәһвуз (әзәли елм) вә ја “Үммүл-Китаб” илаһи елминдә исә һеч бир дәјишиклик ола билмәз вә орда һәр шеј сабитдир.